Σάββατο, 3 Σεπτεμβρίου 2016

ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΟΚΡΙΝΟΥ

Κρινάκι της άμμου
Κρινάκι του γιαλού
Της Θήρας, της Πύλου
Της Κηρίνθου...

Δευτέρα, 12 Οκτωβρίου 2015

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ...

Μερικές προσωπικές μου εργασίες για τη βοήθεια των μαθητών του γυμνασίου στα φιλολογικά μαθήματα. Πατήστε στους τίτλους, για να κατεβάσετε τα κείμενα σε PDF.





 Και για δημιουργική ξεκούραση στην ομορφιά της ποίησης και της μουσικής...

Δευτέρα, 29 Ιουνίου 2015

ΤΟ "ΟΧΙ" ΚΑΙ ΤΟ "ΝΑΙ"

"'Ο άνθρωπος που έλεγε όχι", ένα παραμύθι του Σωτήρη Χατζάκη για το σήμερα και κυρίως για το αύριο, αύριο που δεν θα πρέπει να ξεγελαστούμε εάν ακούσουμε τους εκπροσώπους του "ναι" να φωνάζουν "όχι"! Ας απολαύσουμε το παραμύθι όπως το διάβασε ο συγγραφέας στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας τη δεκαετία του '90. Και θα καταλάβουμε τι πραγματικά σημαίνει "όχι" και τι "ναι", σήμερα αλλά και αύριο...


Δευτέρα, 22 Δεκεμβρίου 2014

ΑΚΡΩΣ ΕΠΙΚΑΙΡΟ!

Μεσπίλη ανθοφορούσα, ψυχή ευθυμούσα...
 Χρόνια Πολλά!

Πέμπτη, 9 Οκτωβρίου 2014

Γραμματοσειρά Γραμμικής Β

Για την "Ομάδα Μυκηναίων Γραφέων" της Α΄ τάξης του Γυμνασίου Ψαχνών: Download Linear B.

Παρασκευή, 16 Μαΐου 2014

Η ΛΑΪΚΗ ΔΟΞΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΛΑΜΠΗΔΟΝΑ

Ανθισμένες αρσενικές παιωνίες στη Δίρφη.

Κατά την παράδοση, στη Δίρφη φυτρώνει ένα φυτό το οποίο ονομάζεται λαμπηδόνα (=λάμψη) και δεν είναι ορατό την ημέρα, αλλά τη νύχτα μπορεί να γίνει αντιληπτό από το φως που εκπέμπει. Λέγεται μάλιστα, ότι εάν τύχει και το φάνε τα πρόβατα, τότε λάμπουν σαν χρυσά τα δόντια τους, ενώ εάν κάποιος καταφέρει να αποκτήσει μια λαμπηδόνα, γίνεται πάμπλουτος, γιατί το φυτό αυτό έχει την ιδιότητα να μετατρέπει τα πάντα σε καθαρό χρυσάφι. Την εν λόγω δοξασία διασώζει ο βοτανολόγος Θεόδωρος Ορφανίδης (Γεωπονικά, Αθήναι 1872, τ. Α΄, σ. 62-3), ο οποίος σημειώνει ότι την άκουσε σε πολλά όρη που επισκέφθηκε, ιδίως δε στον Πάρνωνα της Κυνουρίας (Μαλεβό), την Κυλλήνη (Ζήρια), τον Παρνασσό, τα Αροάνια όρη και τη Δίρφη της Εύβοιας.
                                                        
Στη "μαγική" λαμπηδόνα αναφέρεται και ο μεγάλος μας λαογράφος Νικόλαος Πολίτης (Παραδόσεις - Μέρος Β΄, εκδ. Π.Δ. Σακελλαρίου, Αθήναι 1904, σ. 906-8), παρατηρώντας ότι παρόμοιες δοξασίες, για κάποιο φυτό το οποίο λάμπει τη νύχτα και χρυσίζουν τα δόντια των βοσκημάτων όταν το φάνε, συναντάμε στη Συρία, το Κουρδιστάν, την Αρμενία, την Περσία, την Αίγυπτο και τον Πόντο (κατά τον P. Ascherson, 1839) όπως και στην Παλαιστίνη (το φυτό με το όνομα βατταρίτις, κατά τους Βυζαντινούς χρονογράφους Γεώργιο τον αμαρτωλό και Γλυκά) αλλά και στις παραδόσεις των Σλάβων, των Σικελών, των Ιταλών και άλλων λαών.

Φαίνεται δε, καθώς επισημαίνει και ο Ν. Πολίτης, ότι η λαμπηδόνα ταυτίζεται με το φυτό αγλαόφωτις ή αγλαοφώτις της αρχαιοελληνικής παράδοσης. Σύμφωνα με τον ρωμαίο συγγραφέα του 2ου/3ου αι. μ.Χ. Κλαύδιο Αιλιανό (Περί ζώων ιδιότητος, 14.27.1-6), η αγλαόφωτις, η οποία καλείται και κυνόσπαστος, δεν διακρίνεται την ημέρα ανάμεσα στα άλλα φυτά, ενώ τη νύχτα λάμπει σαν άστρο. Ο ίδιος συγγραφέας (ό.π., 14.27.6-37) εξηγεί ότι το όνομα κυνόσπαστος οφείλεται στο γεγονός ότι εκείνος ο οποίος εντόπιζε και ήθελε να αποκτήσει την πολυπόθητη αγλαοφώτιδα, χρησιμοποιούσε με τέχνασμα έναν κύνα (σκύλο) για να την ανασπάσει (να την ξεριζώσει), διότι ήταν γραφτό να πέθαινε αμέσως μετά την πράξη του όποιος την ξερίζωνε, κι έτσι πέθαινε ο σκύλος, τον οποίο ακολούθως έθαβε με τιμές ο ευεργετημένος ιδιοκτήτης του.
Από τον Διοσκουρίδη τον Πεδάνιο (Περί ύλης ιατρικής, 3.140.1-7), περίφημο γιατρό, φαρμακολόγο και βοτανολόγο του 1ου αι. μ.Χ., πληροφορούμαστε ότι το πολύτιμο φαρμακευτικό φυτό γλυκυσίδη, το γνωστό επίσης ως παιωνία, έφερε και την ονομασία αγλαοφώτις καθώς και αρκετές άλλες, όπως παιώνιον, πεντόροβον, Ιδαίοι δάκτυλοι, ορόβαξ, οροβάδιον, αιμαγωγόν, πασιθέη, μηνογένειον, μήνειον, Πανός κέρατον, θεοδώρητον, φθίσις, σελήνιον, σεληνόγονον (κατά τους προφήτες) και κάστα (κατά τους Ρωμαίους). Διευκρινίζει δε ο Διοσκουρίδης, ότι η γλυκυσίδη είναι για την ακρίβεια η αρσενική παιωνία, αλλά γενικότερα μπορεί να ονομάζεται γλυκυσίδη και η θηλυκή.
Η ταύτιση της λαμπηδόνας με τη μυθική αγλαοφώτιδα των αρχαίων και, αντίστοιχα, της αγλαοφώτιδας με το φυτό γλυκυσίδη, δηλαδή την παιωνία (ή παιώνια), μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η γενεσιουργός αιτία της περί της λαμπηδόνας δοξασίας θα πρέπει να έχει σχέση με τα εντυπωσιακά και λαμπερά ακόμα και στο σκοτάδι, λευκά άνθη της αρσενικής παιωνίας (Paeonia mascula hellenica), η οποία ενδημεί στη Δίρφη και σε μερικά άλλα ελληνικά βουνά με ασβεστολιθικά πετρώματα, όπου επίσης συναντάμε την ίδια δοξασία.

© Δημήτρης Μπαρσάκης 2014

Σάββατο, 5 Ιανουαρίου 2013

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΙΚΑΚΗΣ (10)

Ο Δημήτρης Ρικάκης διαβάζει 10 αυτοτελή κείμενά του από το βιβλίο του "Μικρά" (Γαβριηλίδης, 1991).

Τη μαγνητοφώνηση έκανε ο ίδιος, κάπου στις αρχές της δεκαετίας του '90. Στην κασέτα συμπεριέλαβε περίπου τα μισά από τα 50 κείμενα του βιβλίου του, αλλά αρκετά από αυτά έχουν προβλήματα από άποψη ήχου. Έτσι, επέλεξα τα 10 που ακούγονται σχετικά καλύτερα και είναι κατά σειρά τα εξής:
1. Ο Ελευθερωτής
2. Η Συνεδρίαση
3. Το Προπατορικόν
4. Η Στέγη
5. Η Φάκα
6. Ο Γιατρός
7. Ο Αριθμός
8. Οι Ιππότες
9. Η Έξοδος
10. Η Ασθενής

Τρίτη, 25 Δεκεμβρίου 2012

ΤΟ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟ ΜΑΝΤΡΙ

Η Άννα Συνοδινού διαβάζει "Το ευλογημένο μαντρί", του Φώτη Κόντογλου...


Το διήγημα περιλαμβανόταν στο Ανθολόγιο Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α' τάξης γυμνασίου, αλλά πριν μερικά χρόνια, κάποιοι ανεγκέφαλοι ιθύνοντες της ελληνικής Παιδείας φρόντισαν να το "κόψουν"!

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ! 

Τρίτη, 18 Σεπτεμβρίου 2012

ΛΕΙΠΩ ΣΕ ΤΑΞΙΔΙ...

... ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΜΑΚΡΥ ΤΑΞΙΔΙ, ΣΤΑ ΑΙΝΙΓΜΑΤΙΚΑ ΙΧΝΗ ΤΩΝ ΜΕΣΣΑΠΙΩΝ, ΓΥΡΩ ΣΤΑ 4.000 ΧΡΟΝΙΑ ΠΙΣΩ, ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΥΛΓΑΡΟ-ΣΚΟΠΙΑΝΑ ΣΥΝΟΡΑ, ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΜΑΙΔΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΙΟΝΕΣ, ΚΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΧΑΟΝΕΣ ΚΑΙ ΤΗ ΝΟΤΙΑ ΑΛΒΑΝΙΑ, ΣΤΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΒΟΙΑ, ΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ, ΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΑΛΕΝΤΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΙΤΑΛΙΑΣ.

ΟΙ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ, ΟΜΩΣ, ΔΕΝ (ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ) ΜΙΛΟΥΝ ΤΗΝ ΩΡΑ ΠΟΥ ΒΙΩΝΟΥΝ ΤΗ ΜΑΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΞΙΔΙΟΥ. ΑΛΛΙΩΣ... ΠΑΕΙ Η ΜΑΓΕΙΑ!
_______________________
ΑΣΧΕΤΟ: Μήπως ξέρει κανείς το ζώο της φωτογραφίας; Έστω το όνομά του. Το συνάντηση σε μια αγροτική-δασική περιοχή, κάπου 3 χιλιόμετρα βορειοανατολικά των Ψαχνών. Το μήκος του είναι περίπου 10 εκατοστά!


Κυριακή, 20 Μαΐου 2012

ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ...

Το είχα κι ο ίδιος λησμονήσει. Αλλά οι φίλοι εκεί στο Μαντούδι το φύλαξαν με περισσή αγάπη. Με το κιτρινισμένο αποτύπωμα του χρόνου να ποτίζει το χαρτί... αμετάκλητο. Μια διάσταση που δεν υποψιαζόμουν τότε που το έγραφα, αν και ήξερα ότι υπήρχε ένα κενό στο... παραμύθι. Ξεχωριστές  ευχαριστίες στον Αντώνη Λάμπρου.


Ήταν ένα παραμύθι
που έπαψαν να το λένε
ώσπου το ξέχασαν...
Κι έζησε αυτό καλά
κι αυτοί πεθάναν...

(Δ.Μ. 1996)


Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2012

ΣΕ ΑΛΛΟΤΡΙΟ ΠΛΑΝΗΤΗ

 
Ξεριζωμένα μάτια αρχαίων γλαυκών
άπειρα τσαλαπατημένα στους δρόμους της Αθήνας

Ρέει φως νεκρό ο τόπος
ανάμεικτο με αγέννητα δάκρυα


Παρασκευή, 6 Ιανουαρίου 2012

ΘΕΟΦΑΝΙΑ και ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ

Φωτογράφισα τη σημερινή αυγή, με αυτό το φωτεινό κενό ανάμεσα στα σύννεφα... να με προκαλεί να αποτυπώσω μέσα του μια σκέψη μου, ένα λόγο, ίσως μια ευχή, ένα ποίημα... Τίποτε όμως δεν βρήκα, τίποτε δεν θα μπορούσε να ταιριάζει, παρά μόνο τα πάντα, μια Θεοφάνεια μόνο, σήμερα των Θεοφανίων, μια Θεοφάνεια απαρατήρητη και χωρίς αντικειμενική αξία...

Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2011

ΕΥΧΕΣ ΨΙΘΥΡΙΣΤΕΣ


Ευχές ψιθυριστές
Γαλάζιο πουλί
Σαν προσευχή

*Η τοιχογραφία του "Γαλάζιου πουλιού" προέρχεται από το ανάκτορο της Κνωσού και χρονολογείται γύρω στα 1550 π.Χ.
*Ακούγεται το τραγούδι "Vozes", από την Teresa Salgueiro και τη Maria Joao.

Τρίτη, 20 Δεκεμβρίου 2011

Η "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ" ONLINE & FREE

Το εξαιρετικό τετραμηνιαίο περιοδικό Αρχαιολογία (και Τέχνες) διέκοψε πέρσι την έκδοσή του για οικονομικούς λόγους, ύστερα από 30 ολόκληρα χρόνια κυκλοφορίας. Σε αυτό το διάστημα, εκδόθηκαν 118 τεύχη και μπορείτε να τα βρείτε όλα στην κατηγορία ΤΕΥΧΗ της πραγματικά υπέροχης ιστοσελίδας ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ONLINE.

Δευτέρα, 12 Δεκεμβρίου 2011

ΤΟ ΓΑΤΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟ ΔΕΙΛΙΝΟ


Η φύση αντιστέκεται, αγνοώντας τα αποτρόπαια ονόματα όλων αυτών των παρανοϊκών όντων της επικαιρότητας και τους απάνθρωπους αριθμούς που ορίζουν την ανύπαρκτη πια ζωή μας.

Ένα γατάκι κι ένα δειλινό πριν λίγο... έως ότου λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση!


Από το "ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ" (Προφητικόν) του Οδυσσέα Ελύτη:

- Βλέπω τα έθνη, άλλοτες αλαζονικά, παραδομένα στη σφήκα και στο ξινόχορτο.
- Βλέπω τα πελέκια στον αέρα σκίζοντας προτομές Αυτοκρατόρων και Στρατηγών.
- Βλέπω τους εμπόρους να εισπράττουν σκύβοντας το κέρδος των δικών τους πτωμάτων.

   
(...)

Και των αρχαίων Κυβερνητών τα έργα πληρώνοντας η Χτίσις, θα φρίξει.
Ταραχή θα πέσει στον Άδη, και το σανίδωμα θα υποχωρήσει
από την πίεση τη μεγάλη του ήλιου. Αλλά πριν, ιδού θα στενάξουν οι νέοι
και το αίμα τους αναίτια θα γεράσει.
Κουρεμένοι κατάδικοι θα χτυπήσουν την καραβάνα τους πάνω στα κάγκελα.
Kαι θα αδειάσουν όλα τα εργοστάσια, και μετά πάλι με την επίταξη θα γεμίσουν,
για να βγάλουνε όνειρα συντηρημένα σε κουτιά μυριάδες, και χιλιάδων λογιών εμφιαλωμένη φύση.
Και θα 'ρθουνε χρόνια χλωμά και αδύναμα μέσα στη γάζα.
Και θα 'χει καθένας τα λίγα γραμμάρια της ευτυχίας.
Και θα 'ναι τα πράγματα μέσα του κιόλας ωραία ερείπια.
Τότε, μην έχοντας άλλη εξορία, πού να θρηνήσει ο Ποιητής, την υγεία της καταιγίδας
από τ' ανοιχτά στήθη του αδειάζοντας, θα γυρίσει για να σταθεί στα ωραία μέσα ερείπια.
Και τον πρώτο λόγο του ο στερνός των ανθρώπων θα πει, ν' αψηλώσουν τα χόρτα,
η γυναίκα στο πλάι του σαν αχτίδα του ήλιου να βγει.
Και πάλι θα λατρέψει τη γυναίκα και θα την πλαγιάσει πάνου στα χόρτα καθώς που ετάχθη.
Και θα λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση, και θα σπείρουνε γενεές στους αιώνες των αιώνων!