Δευτέρα, 7 Ιουλίου 2008

Βάρκα ή... Βαρκά;

Την ύπαρξη της "Βάρκας Ψαχνών" πληροφορήθηκα από την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (της Εκδοτικής Αθηνών), όταν ήμουν μαθητής της Β' τάξης Γυμνασίου. Ήταν σημαδεμένη με κόκκινη κουκκίδα σε ένα χάρτη που παρουσίαζε τις θέσεις Νεολιθικών οικισμών του Ελλαδικού χώρου, κι ένιωσα μάλιστα μεγάλη υπερηφάνεια ως Ψαχνιώτης, αφού μόνο η "Βάρκα Ψαχνών" ήταν σημειωμένη σε ολόληρη την Εύβοια. Άρχισα τότε να ρωτάω τους μεγάλους πού πέφτει αυτή η περίφημη Βάρκα, αλλά κανείς δεν ήξερε. Και πέρασαν πολλά χρόνια μέχρι να μάθω ότι η Βάρκα βρίσκεται κοντά στο ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, στην περιοχή Μπαϊράμ-Αγάς. Ως εκεί φτάνει η νότια πλευρά του έλους του Κολοβρέχτη και τα όρια του δήμου Μεσσαπίων.


Η τοποθεσία "Βάρκα", κάπου στη μεθόριο των δήμων Μεσσαπίων και Ν. Αρτάκης.

Μου είχε κάνει εντύπωση που τόσοι παλιοί αγρότες των Ψαχνών αγνοούσαν - και αγνοούν - την ύπαρξη της Βάρκας και μόνο μερικοί σχετικά νεότεροι, και μάλιστα όχι αγρότες, είχαν απλώς ακούσει (ή μάλλον διαβάσει) το τοπωνύμιο και δυο τρεις μόνο από αυτούς γνώριζαν πού περίπου βρισκόταν, σα να επρόκειτο για κάποιο μυστικό. Πολύ περίεργο, πράγματι.
Στη Βάρκα είχε πραγματοποιήσει αρχαιολογική έρευνα ο γνωστός αρχαιολόγος Ι. Θεοχάρης πριν από μισό αιώνα, ο οποίος και δημοσίευσε τα στοιχεία, έχοντας βεβαίως συμβουλευτεί τότε και κάποιον τοπογραφικό χάρτη της περιοχής, όπου θα ήταν καταγεγραμμένο το άγνωστο στους αγρότες των Ψαχνών τοπωνύμιο. Αργότερα δε, διεξήγαγε δοκιμαστική ανασκαφή και πρόβαλε τη "Βάρκα Ψαχνών" ο αρχαιολόγος Αδ. Σάμψων, ενώ και ο Γ. Τσαούσης στην "Ευβοϊκή Εγκυκλοπαίδεια" και ο Λ. Παπακωνσταντίνου στο βιβλίο του "Η Ευβοϊκή Μεσσαπία" (1972) δεν παρέλειψαν να αναφερθούν στο αρχαιολογικό ενδιαφέρον της θέσης "Βάρκα Ψαχνών".
Πού να κολλάει όμως το όνομα Βάρκα, κανείς δεν ξέρει. Να ήταν αφημένη εκεί καμιά σάπια βάρκα; Πότε και για πόσο άραγε; Ούτε κανείς την είδε, ούτε και άκουσε γι' αυτή. Ή να υποθέσουμε ότι ο κεντρικός λόφος μοιάζει με βάρκα, ή ότι οι γύρω λόφοι σχηματίζουν την εικόνα βάρκας; Δύσκολο να το φανταστείς...
Το μόνο δεδομένο, ωστόσο, είναι ότι τα χωράφια αυτής της περιοχής κρατάνε νερό τους περισσότερους μήνες του χρόνου, λόγω του ότι υπάρχουν πολλά "μάτια" στο έδαφος. Τα χωράφια που κρατάνε νερό, λοιπόν, οι αγρότες τα λένε..."βαρικά" και, με συγκοπή του γιώτα,"βαρκά" (τα βαρκά, δηλαδή) - τυχαία άκουσα τον όρο αυτόν πέρσι από τον Μήτσο τον Δούδαλη.
Έτσι, φαίνεται ότι εξηγούνται όλα, πώς δηλαδή ο Ι. Θεοχάρης ανακάλυψε πριν από μισό αιώνα την αγροτική θέση Βάρκα Ψαχνών, ενώ όλοι οι Ψαχνιώτες αγρότες την αγνοούσαν ως τότε! Το παράδοδοξο τούτο οφείλεται προφανώς στον τοπογραφικό χάρτη που συμβουλεύτηκε ο διαπρεπής αρχαιολόγος. Υποθέτω δε ότι ίσως το τοπωνύμιο ήταν γραμμένο στο χάρτη με κεφαλαία (ΒΑΡΚΑ) και ο Θεοχάρης το διάβασε "Βάρκα", όπως θα ήταν αναμενόμενο. Ίσως όμως και να ήταν γραμμένο με πεζά και να μη διακρινόταν ο τόνος ή να μην υπήρχε, ή ακόμη και να υπήρχε ο τόνος στη σωστή θέση, αλλά να τον "διόρθωσε" ο αρχαιολόγος. Ό,τι πάντως και να έγινε, το αποτέλεσμα ήταν να μετατραπούν τα βαρ(ι)κά χωράφια σε Βάρκα, και μάλιστα Βάρκα Ψαχνών, παρόλο που ανήκει στο δήμο Ν. Αρτάκης.

_______________________
Βλέπε και ρεπορτάζ της "Παρρησίας" για τη Βάρκα στο: http://www.servitoros.gr/education/view.php/22/418/

_______________________
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘ' ΟΙΟΝΔΗΠΟΤΕ ΤΡΟΠΟ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ Ή ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΑΔΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΗ - ΕΚΔΟΤΗ.

Δεν υπάρχουν σχόλια: